وجود آیات مخالف عرف،عقل و شرع!
{فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا لَقِیا غُلاماًفَقَتَلَهُ قالَ أَ قَتَلْتَ نَفْساً زَکِیَّهً بِغَیْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَیْئاً نُکْراً} (الکهف/۷۴) ترجمه: پس(حضرت خضر و موسی) به راه خود ادامه دادند تا به نوجوانى برخورد کردند، پس (خضر) او را کشت. (موسى) گفت: آیا بىگناهى را بدون آنکه کسى را کشته باشد، می کشى؟ به راستى کار زشت و منکرى انجام دادى! ادعا می شود که قرآن کتابی کامل و بدون نقص بوده و برای سعادت کافی است. با توجه به آیه فوق، قرآن حمایت از موضوعی می کند که هیچ بشری آنرا نمی پذیرد! در این حکایت حضرت خضر جوانی را می کشد که هیچ نوع معصیتی یا جرمی از او ندیده است. اگربگویید او علم به خطای آینده او داشت که این قصاص قبل از جنایت است که اسلام آنرا رد می کند و اگر بگویید علم نداشت که قطعا کار اشتباهی کرده است. در هر صورت این مساله با موازین شرعی و عرفی سازگاری ندارد و عقل آنرا نمی پسندد.
جواب شبهه:
۱- باید گفت که در حقیقت، مساله قتل آن غلام توسط حضرت خضر قصاص قبل از جنایت نیست چون اصلا ربطی به مساله قصاص ندارد، بلکه نوعی مرگ طبیعی است که خدای تعالی آنرا به وسیله فرستاده ای ازجانب خود واقع نموده است: ((یُرْسِلُ عَلَیْکُمْ حَفَظَهً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا یُفَرِّطُونَ(((انعام۶۱) نگهبانانی برشما می گذارد، تاچون یکی ازشما رامرگ فرارسد، فرستادگان ما بی هیچ کوتاهی وگذشتی جان او بگیرند. حال گاهی اوقات گرفتن جان از بندگان به اجل مسمی است و گاهی نیز با اراده خدا زودتر گرفته می شود. در چنین مرگ هایی یا برای آن دلیل ذکر می گردد، برای مثال دلیل کاهش عمرافراد در بعضی موارد گناه و ظلم و ستم عنوان شده است، و یا دلیل آن در نزد خدا باقی می ماند.
لذا با این مقدمه که علم در نزد خدا حضوری بوده و زمان در آن مطرح نیست، بخشی از دلیلِ کاهشِ عمرِ این غلام، ظلم و ستمی عنوان شده که به پدر و مادر خود درآینده می نموده است. ۲- با توجه به سیاق آیات قبل همچون این آیه : ((فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَیْناهُ رَحْمَهً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْما))(کهف۶۵)، پی می بریم که خداوند متعال به حضرت خضر علمی را از جانب خود داده است که پیامبران اولوالعزم هم بعضا از آن بی اطلاع بودند و لذا این مطلب خود قرینه ایست بر اینکه ایشان در این جریان تنها فرستاده ای از جانب خدا بوده است و قتل آن غلام قصاص قبل از جنایت به حساب نمی آید. ۳- در جهان خلقت دو نوع نظام وجود دارد: اول نظام تکوینی است، شامل قوانین فراماده و طبیعت؛ مانند اینکه آتش با اینکه کارش سوزاندن است اما در مورد حضرت ابراهیم تبدیل به گلستان هم می شود.
لذا در این موارد سبب وجود دارد لکن ما آن را نمی شناسیم. دوم نظام تشریعی بوده که شامل قوانین و احکام الهی است که با واسطۀ پیامبران برای مردم تبیین شده و مواردی مانند تحریم قصاص قبل از جنایت را نیز شامل می گردد. حال باید گفت قرار نیست هر حادثه و پدیده ای که در این دنیا اتفاق می افتد، ما دلیل آن را بدانیم کما اینکه پدیده های زیادی وجود دارد که دانش بشر به آن نمی رسد. جریان کشتن آن جوان به دست حضرت خضر نیز از این موارد است که دلیلی ماورائی دارد و در حقیقت حضرت خضر مامور
تکوینی خدای متعال بوده است (در حالیکه سوال حضرت موسی از امور تشریعی بوده)، چرا که خود حضرت خضر نیز از قبل بیان کرده بود که یکسری اعمال غیر طبیعی را انجام خواهد داد((وَ کَیْفَ تَصْبِرُ عَلى ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً))(کهف ۶۸)و اتفاقا برخی از دلایل ماورائی آن را نیز برای حضرت موسی شرح داد و در نهایت فرمود:((وَما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْری)) (کهف ۸۲). ۴- سیاق و قرائن آیات (کهف۶۰-۸۲) دلالت می کند که این غلام، به سن تکلیف رسیده و اعمال خلاف دین از او سر می زده است، چرا که اولا لفظ غلام هم به کودکان و هم به جوانانی که موی صورتشان رشد نکرده باشد(نورس)، اطلاق می گردد وثانیا سوالی که ابتدای امر حضرت موسی می پرسد از این است که ((چرا بدون اینکه کسی را کشته باشد اورا کشتی؟))؛ این مطلب دال بر مکلف و بالغ بودن آن غلام می کند چرا که اگر مکلف نبود، حضرت موسی باید می پرسید: ((چرا کودکی که به تکلیف نرسیده و بالغ نشده را کشتی در حالی که برای او گناهی نیست!)) ؛ اما می بینیم که پرسشِ حضرتِ موسی از دلیلِ قصاص است، که تنها برای افراد مکلف و بالغ قابل طرح می باشد.
قرائن لفظی آیات پیش همچون آیه ۶۵ سوره کهف نیز براین مطلب دلالن دارد که حضرت خضر کاملا به مطلب خبره بوده است. درضمن اگر غلام غیر بالغ بود ، حتى اگر کسى را مىکشت ، حکم او قصاص نبود. درنتیجه این جوان بالغ گناهش ارتداد بوده، زیرا پدر و مادرش افرادى مؤمن بودهاند و او مؤمن به دنیا آمده و بعد از ایمان، کافر و مرتد شده و مرتد فطرى حکمش قتل است چه توبه کند و چه توبه نکند. لذا می توان از لحاظ نظام تشریعی نیز او را محکوم کرد چرا که کفر وی تبیین می گردد؛ و اگر حضرت خضر عمل خود را مستند به اعمال او در آینده مىکند به این دلیل است که مىخواهد بگوید این فرد نه تنها فعلاً مشغول به جرم است، بلکه در آینده نیز جرمهاى بزرگترى را مرتکب خواهد شد؛ لذا کشتن او طبق موازین شرع به سبب اعمالش بوده و نه این که از باب قصاص قبل از جنایت باشد.
۵- واژه خشینا که حضرت خضر در جواب به حضرت موسی فرمودند، این را می رساند که این غلام کافر بوده و قبلا هم اعمال منکر انجام داده است؛ زیرا هرگونه ترس، هنگامی ایجاد می گردد که سابقه ای قبلی موجب آن ترس شده باشد، و الا ترس و خشیت معنا نخواهد داشت. ۶- احادیث بسیاری از منابع شیعه و اهل تسنن مطالب گذشته را تایید می کند که تنها یک نمونه از منابع اهل تسنن را ذکر می کنیم: پیامبر اسلام صلى الله علیه وآله فرمودند: إِنَّ الْغُلَامَ الذی قَتَلَهُ الْخَضِرُ طُبِعَ کَافِرًا وَلَوْ عَاشَ لَأَرْهَقَ أَبَوَیْهِ طُغْیَانًا وَکُفْرًا. جوانی را که خضر به قتل رسانید ، کفر بر دل او نقش بسته بود (دیگر اسلام نمیآورد) و اگر زنده میماند پدر و مادرش را درحالت طغیان و کفر به قتل میرسانید.
( صحیح مسلم، ج۴، ص۲۰۵۰، ح۲۶۶۱ ؛ مسندأحمدبن حنبل، ج ۵، ص۲۷۴ ،رقم:۲۱۱۵۹)

دیدگاهها