قرآن؛ کتابی برای منافع پیامبر با توجه به شأن نزول بسیاری از آیات، متوجه سوء استفاده ی پیامبر اسلام از برخی جریانات می شویم. تا جایی که عایشه، همسر پیامبر خطاب به ایشان می گوید: « به نظر می رسد خدای تو آماده است که هر لحظه که خواست، خواسته های تو را بر مردم تحمیل کند.» به عناوین زیر دقت کنید:
در زمانی که اسیران، همه از زنان شوهردار هستند، آیه ای نازل می شود که زنان شوهرداری که در جنگ اسیر شدند، بر جنگجویان حلال می شوند.
در جایی که ازدواج با زنِ مطلقه ی پسر خوانده حرام است، آیه ای نازل می شود و این ازدواج را برای پیامبر قانونی اعلام می کند.
زمانی که مردم از انفال سؤال می کنند، بلافاصله آیه ای نازل می شود و انفال را مخصوص خدا و پیامبرش می شمرد.
وقتی که پیامبر نوبت همسرانش را رعایت نمی کند و آن ها ابراز نا رضایتی می کنند، آیه ای نازل می شود که لازم نیست نوبت زنان را رعایت کنی؛ هر وقت خواستی هر کدام را پیش بکش و دیگری را پس بزن. با توجه به این نمونه ها و نمونه های دیگر که در قرآن آمده، معلوم می شود؛ قرآن کتابی است که مصلحت شخصی – آن هم فقط شخص پیامبر- را در نظر داشته و کتابی که مصلحت اجتماع و مردم را به صورت عام در نظر داشته باشد.
جواب شبهه
در پاسخ به شبهه ی اخیر، مقدمتاً آیه ی مورد بحث در هر عنوان و شأن نزول آن آیات را ذکر می کنیم و سپس به رد شبهه خواهیم پرداخت.
«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِذا جاءَکُمُ الْمُؤْمِناتُ مُهاجِراتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإیمانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِناتٍ فَلا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْکُفَّارِ لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَ لا هُمْ یَحِلُّونَ لَهُنَّ وَ آتُوهُمْ ما أَنْفَقُوا وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ أَنْ تَنْکِحُوهُنَّ إِذا آتَیْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ وَ سْئَلُوا ما أَنْفَقْتُمْ وَ لْیَسْئَلُوا ما أَنْفَقُوا ذلِکُمْ حُکْمُ اللَّهِ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ وَ اللَّهُ عَلیمٌ حَکیم» (ممتحنه(۶۰):۱۰) شأن نزول این آیه ی شریفه، همان گونه که در کتاب شریف مجمع البیان آورده شده است، بدین صورت است؛ پس از صلح حدیبیه – که فی مابین پیامبر و کفار مکه بسته شد و یکی از مفاد آن ارجاع کفاری است که از مکه به مدینه گریخته اند – زنی به نام سبیعه از مکه به مدینه آمده و اظهار اسلام می کند.
در پی آن کفار مکه به قصد برگرداندن وی نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می آیند و مفاد صلح حدیبیه را یادآور می شوند. اما پیامبر به آن ها پاسخ می دهند که آن ماده مختص مردان کفار است و از طرف دیگر به مسلمین می گویند، سبیعه را امتحان کنند که اگر ایمان حقیقی دارد، مهریه ی او را به همسر سابقش (که کافر بوده است)، برگردانند و بعد از آن نیز هر مرد مسلمان که بخواهد، می تواند با او ازدواج کند و باید مهریه ی او را نیز بپردازد.
«وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذی أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِ أَمْسِکْ عَلَیْکَ زَوْجَکَ وَ اتَّقِ اللَّهَ وَ تُخْفی فی نَفْسِکَ مَا اللَّهُ مُبْدیهِ وَ تَخْشَى النَّاسَ وَ اللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشاهُ فَلَمَّا قَضى زَیْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناکَها لِکَیْ لا یَکُونَ عَلَى الْمُؤْمِنینَ حَرَجٌ فی أَزْواجِ أَدْعِیائِهِمْ إِذا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَ کانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولا» (احزاب(۳۳):۳۷) حضرت خدیجه (سلام الله علیها) غلامی به نام زید بن حارث داشتند که پس از ازدواج با رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) او را به حضرتش بخشیدند و پیامبر نیز زید را آزاد کردند. اما به سبب دلبستگی زید به پیامبر و پاکدامنی و نیک سرشتی زید، پیامبر او را به فرزند خواندگی خود، قبول کردند.
پیامبر برای زید به خواستگاری زینب بنت جحش -دختر عمه ی خود- رفتند. اما زینب که اول فکر می کرد پیامبر او را برای خود خواستگاری کرده اند، پاسخ مثبت داد و پس از آن که متوجه شد او را برای زید می خواهند، خواستگاری را به سبب عتیق بودن زید، رد کرد. اما آیه ای نازل شد که معیار سنجش افراد را تقوی دانست و زینب را از رد خواستگاری بر حذر داشت و پس از آن، ازدواج زید و زینب سر گرفت و بعد از مدتی به طلاق انجامید. در میان اعراب جاهلی ازدواج با همسرِ مطلقه ی پسر خوانده، ناپسند بود. اما در شریعت اسلام، مانعی برای این عمل وجود نداشت. زمانی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می خواستند برای خود به خواستگاری زینب بروند، از واکنش مردم واهمه داشتند و خداوند به ایشان فرمود: خداوند بیشتر مستحق این است که از او ترس داشته باشی.
بنابراین پیامبر، زینب را برای خود خواستگاری کردند و با این عمل با سنت غلط جاهلیت علناً مخالفت نمودند. ۳٫«یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَیْنِکُمْ وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنین» (انفال(۸):۱) زمانی که جنگ بدر به پایان رسید و غنائم جنگی (انفال) به دست مسلمین افتاد، بین جوانانِ خطِ مقدمِ جبهه ی نبرد و افرادِ دیگریِ که در صفِ پشتیبانیِ جبهه حضور داشتند، جدل در گرفت و در این میان جوانان جنگ جو با استدلال به جنگیدن خود، خواهانِ سهمِ بیشتری از غنائم بودند و افرادی که در صفوف پشتیبانی نیروها بودند، با اشاره به نقشِ مهمِ خود در صورت عقب نشینیِ نیرو هایِ خودی و جایگزینی با آن ها، خواهانِ سهمِ بیشتری بودند.
بر اثر شروع نزاع و دوگانگی بین اصحاب پیامبر، آیه ای نازل شد و انفال را متعلق به خدا و رسولش دانست و پیامبر نیز دستور به تقسیم انفال بین تمامی مسلمین دادند. حال با توجه به آیات و شأن نزول بیان شده ی آن ها، مشخص می شود که آیات قرآن و دستورات پیامبر، نه در راستای منافع شخصی رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم)، بلکه در جهت منافع جمیع مسلمین بوده است. به نکات زیر توجه کنید:
در آیه ی اول و دوم، دستور و عمل رسول الله نوعی سنت شکنی از آداب و رسوم غلطِ عربِ جاهلیت است که پیامبر در فضایِ سنگینِ تعصباتِ بی جا، دست به کاری که از نظر اسلام بلامانع است، می زنند تا قبحِ نا به جایِ آن را در بین مسلمین از بین ببرند.
در این آیات، خدا و رسول به بیان احکام و تشریع دین اسلام پرداختند، که در پی آن روح تعبّد مسلمین را نیز مورد سنجش قرار داده که تا چه حد در مقابل دستورات دین، خاضع و خاشع اند.
در آیه ی اول، حرمت زنان مسلمان از شوهران کافر، مبتنی بر قاعده ی فقهیِ نفی سبیل کافرین بر مسلمین است، که در آیه ی «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرینَ عَلَى الْمُؤْمِنینَ سَبیلاً» (نساء(۴):۱۳۱) به آن تصریح شده است و در متن شبهه، به غلط، دلیل دیگری برای آن بر شمرده شده است.
در آیه ی سوم، در مورد انفال، همان گونه که از شأن نزول دریافت می شود، انفال به مصارف مسلمین رسید و نزولِ آیه برای رفع حیرت و نزاع بین مسلمین بود. مضاف بر آن، پیامبر از آن جهت که صاحب حکومت است و بر مسلمین ولایت تام دارد، عقلاً و شرعاً باید صاحب منافع و اختیاراتی باشند که خداوند به ایشان تفویض نموده است.
نکته ی آخری که نیاز به بیان دارد، آن است که علاوه بر تعلیل های کذب عناوین یک تا سه، موردِ چهارمِ شبهه، کاملاً کذب می باشد و چنین اتفاقی نه در کتاب شریف قرآن و نه در هیچ کتاب تاریخی دیگری بیان نشده است. قابل ذکر است که شبهه گر در بیان شبهه دچار تناقض گویی شده است؛ از طرفی حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) را به عنوان پیامبر می پذیرد و از طرف دیگر با بیان خود، خدشه در عصمت ایشان، که لازمه ی پیامبری است، می کند.

دیدگاهها