بندگی
منتظران واقعی امام زمان علیه السلام کسانی هستند که دو اصلِ مهم را در زندگی خود قرار داده و به آن عمل می کنند. آن دو اصل عبارتند از : اطاعت و عبادت. اطاعت خدا همان تسلیم شدن در مقابل خدا است به صورتی که هیچ مقاومتی در برابر اوامر و فرمان های الهی از خود نشان نمی دهند؛ مثلاً وقتی خدا می فرماید: نماز بخوان، روزه بگیر، زکات و خمسِ مالت را بده، یا فلان گناه را انجام نده، آنها هیچ نوع مقاومتی در برابر این دستورهای الهی از خود نشان نمی دهند و خود را تسلیم آن می دانند. و دوّم اینکه منتظران واقعی، عبادتِ خدا را در برنامۀ روزانۀ خود وارد کرده و او را پرستش می کنند. عبادتی در اینجا مهمّ است که برگرفته از روح اطاعت باشد؛ یعنی فقط ظاهری نباشد و این عبادات دارای خضوع و خشوع و با توجّه کامل باشد به صورتی که در انسان تأثیر گذاشته و او را به یک انسان ایده آل از لحاظ معنوی تبدیل کند.
خدای تعالی در قرآن می فرماید: «وَ أَقِمِ الصَّلاهَ إِنَّ الصَّلاهَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ وَ لَذِکْرُ اللَّهِ أَکْبَر»{عنکبوت(۲۹)، آیه45}؛ نماز را اقامه کن، چرا که نماز انسان را از فحشا و منکر باز مىدارد و البتّه یاد خدا بزرگتر از همه چیز است. همان طور که در آیۀ بالا مشاهده می شود خدای تعالی در مرحلۀ اول، دستور به اقامۀ نماز می دهد که باید آن را اطاعت کرد و در مرحلۀ دوّم، نمازی را مدّ نظر قرار می دهد که روح داشته و انسان را از گناه و زشتی باز دارد. پس کسی می تواند از نماز استفادۀ درست کند که او را از گناه نجات دهد؛ یعنی انسان اگر در نماز توجّه کامل داشته باشد و برای خود یک برنامۀ عبادی هم داشته باشد و تمرین کند که جلو گناه را بگیرد، کار مشکلی نیست فقط کافی است که چشم و گوش و….
را کنترل کند. به چشم بگوید: نباید به حرام نگاه کنی! نباید به نامحرمان توجّه کنی! اگر صحنه های زشت را نگاه می کند، با یک برنامه ریزی آنها را از میان بردارد. به همین صورت اگر گوشِ او موسیقی حرام می شنود، اگر زبان او غیبت یا دروغ یا …. آنها را کنترل کند، بعد از مدّتِ اندکی پی خواهد برد که نمازش چه تأثیرات مهمّی بر زندگی او گذاشته و چه قدر از نماز خود لذّت می برد. به نمونه ای کاربردی از اطاعت در داستان زیر اشاره می شود: «یکى از اربابان به بازار رفت که بنده اى بخرد. غلام گران قیمتی را به او دادند، به آن غلام گفت: نام تو چیست؟ گفت: فلان ، خریدار گفت: چه کاره اى؟ غلام گفت: فلان شغل ، ارباب به برده فروش گفت: من این غلام را نمى خواهم ، غلام دیگرى بیاور.
هنگامی که غلام دیگرى آورد، آن شخصِ خریدار به آن غلام گفت: نام تو چیست؟ غلام گفت: هر نامى که تو بگذارى . ارباب گفت: غذای تو چیست؟ غلام گفت: آنچه تو به من بدهی راضی هستم . ارباب گفت : چه نوع لباسى مى پوشى؟ غلام گفت: هر لباسى که تو به من بپوشانى . ارباب گفت: چه کاره هستى؟ غلام گفت: هر دستورى که تو بفرمائى همان را انجام می دهم . ارباب گفت: چه چیزی را اختیار مى کنی؟ غلام گفت : من بنده هستم، بنده که از خود اختیارى ندارد. مولا گفت : این بنده ی حقیقى مى باشد. این بنده را باید خرید!». انسان هم باید نسبت به خدای متعال به همین صورت باشد.آن چه را که او می خواهد انجام دهد و آن چه را او دوست دارد، دوست داشته باشد.
امام صادق علیه السلام به سفیان ثوری فرمود: «من أراد عزا بلا عشیره و غنى بلا مال و هیبه بلا سلطان فلینقل من ذلّ معصیه الله إلى عز طاعته»{ خصال، ج1، ص169. }؛ کسى که بدون داشتن عشیره و فامیل، دنبال عزّت باشد، و بدون مال و ثروت، توانگرى و بىنیازى خواهد و بدون سلطنت و پادشاهى دنبال هیبت و بزرگی باشد، باید از ذلّت نافرمانى خدا بیرون آید، و به سوى عزّتِ اطاعت او برود. البته باید توجّه داشت که عبادت دارای اقسام و انواعی است که هر یک از آن اقسام و انواع خود دارای درجاتی است. بالاترین نوع عبادت، عبادتی است که با خضوع و خشوعِ بیشتر و برای خدا باشد. چنین عبادتی انسان را به قرب الهی می رساند و دارای ارزش و درجه بالایی است.
به اهمیّت اطاعت و عبادت در روایات اشاره شده است. خدای متعال می فرماید: «عبدی أطعنی أجعلک مثلی، أنا حیّ لا أموت أجعلک حیّاً لا تموت، أنا غنیّ لا أفتقر أجعلک غنیّا لا تفتقر، أنا مهما أشاء یکون أجعلک مهما تشاء یکون»{ محدّث عاملی، الجواهر السنیه، ص709 }؛ بنده ام، مرا اطاعت کن تا تو را مانند خود سازم. در نتیجۀ اطاعتِ من، همان طورى که من زنده هستم و نمىمیرم تو هم همیشه زنده می باشى و نخواهی مرد. همان طورى که من غنى هستم و فقیر نمىشوم، تو هم همیشه غنى می باشى و فقیر نمی شوی. همان طورى که من هر چه را اراده کنم، مىشود تو را هم همین طور قرار می دهم که هر چه اراده کنی، بشود. عبد الحمید مردانی

دیدگاهها